DERSİM ADININ ANLAMI
Dersim, Gileki (Dimilik) “der” (kapı), “sim” (gümüş), Zazaca’da, Dersimce ise “deyr-sim” sözcüklerinden oluşan bir isim tamlamasıdır.
Türkçe’ye “gümüş kapı” olarak çevirebiliriz. MÖ 4.yüzyıldan önce Yunan tarihçi ve coğrafyacılarının Dersim yöresine “DARANİS” adını verdikleri ve Anadolu’ya ilişkin en eski adların başında “Dariaini”ni geldiği belirtilmektedir.
Tarihçi Ptolemy’nin Dersimi “Daranalis” olarak kaydedilmesi mö 519 yılında Pers Kralı Dara’nın (Darius) Kral olmasından itibaren başlamaktadır. Munzur Dağları’nı içine alan geniş bir alanı kapsayan “Daranalis” adının yüzyıllarca kullanıldığı bilinmektedır.Günümüzde Erzincan’a bağlı Tercan ilçesini kapsayan alana “Deryene” (Derksen) adınını verildiği Strabon’un “Coğrafya” adlarının verildiğine başka kaynaklarda da rastlanmaktadır.
Dersim adının kökeni, Hazar denizi’nin güneyindeki Deylem bölgesinde yaşantılarını sürdüren Deylemlilere kadar uzanmaktadır.Deylemliler (Gilanikliler-Gilanlılar) Pers öncesi halklarından olup 4. yüzyılda Deylemista adıyla alınan yurtlarını, sürekli olarak Arap, Fars, Türk ordularına karşı korurlar.
Deylemliler’in yurtlarını koruma çabası 1256 yılında Moğol işgaline kadar sürer. Moğollar’dan kaçarak batıya göç eden bir kısım Deylemlier’in bugünkü Dersim’e yerleştikleri sanılmaktadır.
İşte yurtlarını terkedip, Anadolu’ya doğru göç eden Deylem aşiretlerinin bu bölgede yerleşmesiyle bölgeye kendi adlarını egemen kıldıkları sanılır. Yunan tarihçi ve coğrafyacılarının Dersim bölgesine “Daranis” adını verdikleri gibi Dara’nın “Bisütün Kitabelerin de bu havaliyi tanımlayan”Zuzu” tabirin de Dersim yöresinde konuşulan “Zaza” sözcüğünden geldiği muhtemeldir.
Cumhuriyet döneminden önce 19. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı İmparatorluğu’nun resmi yazışmalarında yoğun olarak “Dersim” adı sıkça kullanılmıştır.
1847 yılında Dersim Sancağı’nın Erzurum eyaletine verilmesinden sonra 1859 yılında yapılan bir değişiklik de Harput eyaletine bağlanır. İşte bu tarihten itibaren Dersim ve çevresi haritalarda gösterilmeye başlanmıştır
Konu: Tebrikler
Siteni google arama motorundan buldum çok güzel bir araştırma olmus ellerine saglık başarılarının devamını diliyorum.
(irtibat için bir mail adresi bıraksan iyi olur bra)
www.babamunzur.com dersimli62gs@hotmail.com
Bağlantı »
Konu: Bir teşekkür, İki Eleştiri
Merhaba...
Sitenizi biraz inceledim. Çabanızı takdir ediyorum. Ama bir kaç noktayı dikkatinize sunmak isterim. Dersim adının kökenini yazarken Dersim'de insanların, özellikle yaşlıların yaptıkları tanımlamayı dikkate almadığınızı düşünüyorum. Onlar "Dersim" değil de "Desim" derler. Bu, zaman içerisinde "Dersim" e dönüşmüş olabilir. "Sözlü tarih" yada sosyolojik boyutuyla olaya bakarsanız köken olarak sizin açıkladığınız tüm o tezleri çürütür. Ki, başkalarının yaptıkları tanımlamalardan öte, insanların kendilerini nasıl tanımladıkları bilimsel araştırmalarda baz alınır. Yanılıyormuyum?
Alevilik ve Dersim hikayelerinizde bariz bir İslami motif dikkatimi çekti. Benim bildiğim kadarıyla Dersim'de yaşanılan Alevilik ile sizin hikayelerinizde dile getirdiğiniz, aktardığınız yaşam biçimi arasında büyük uçurumlar var. Dersim Aleviliği konusunu ele alırken de sanırım "ötekiler" tarafından "yazılan-uydurulan" hikayelerden çok bölgede anlatılanları dikkate almanız kanımca daha doğru olur...
Her ne kadar eleştirsem de, çabalarınızı takdir ettiğimi ve çalışmalarınızın devamını görmek istediğimi belirtmek isterim.
Selamlar
www.canercanerik.com
Bağlantı »